Cernícalo (Falco tinnunculus) na Serra do Galleiro

Tres exemplares de cernícalos vulgar na Serra do Galleiro, nas terras de Ponteareas, Mós e Pazos de Borbén.

Rutas por Galicia, de Monforte a Ponte Navea, dos Canóns do Sil as calzadas romanas.

Percorremos nesta nova viaxe e sección en coche, unha ruta moi pintoresca e chea de patrimonio milenario. Arrancamos da cidade de Monforte, collendo a estrada LU-903, dirección castro Caldelas.

Pouco a pouco a paisaxe da chaira de Lemos vai mudando por unha máis abrupta, pois nos achegamos os Canóns do Sil. Pasando a parroquia de Eirexe, no alto da Xesteda, vemos unha sinal que nos indica a esquerda “MIRADOIRO DO DUQUE”, polo cal nos desviamos camiño da aldea de Vilar de Mouros. Esta estrada atopase en mal estado, muito buratos, polo que compre ir de vagar, máis adiante veremos outro desvío, o cal debe collerse e nos leva directos a área recreativa do miradoiro.

Dende este lugar, recentemente acondicionado, podemos desfrutar dunhas das máis fermosas vistas do Canón do Sil. Na abrupta paisaxe, vemos no noso entorno, na nosa ribeira, parte dos viñedos de doado en caída libre o río, da famosa denominación Ribeira Sacra. Fronte a nos, na outra ribeira, vemos as terras de Caldelas coa propia vila no alto, a cal no fondo como horizonte, corta a liña da terra co ceo o monte de Cabeza de Manzaneda.

Baixo nos, temos o embarcadoiro de Doade, lugar onde se colle uns dos famosos “catamaráns” que navegan polos canóns do Sil ateigados de turistas.

Cruzamos o río pola pequena ponte e nos atopamos agora en terras ourensáns de Castro Caldelas, comezando a ascender a pequena serpentiforme estrada chea de curvas.

As primeiras parroquias que aparecen no primeiro altiplán ou varcia, son moi interesantes, as parroquias de A ABELEDA e ALAIS. A primeira, tivo un importantísimo mosteiro medieval, dos máis importantes da provincia no seu tempo, contan que seu abade era como un pequeno bispo. Posuíu grandes posesións ate que no 1872, o duque de Alba fíxose dona delas. A día de hoxe conserva o amplo templo románico pero en estado ruinoso.

A parroquia de Alais, emprazase nun balcón natural sobre o Sil. E moi curioso a posible citación deste lugar no “cronicón de Idacio da Lima” no século V, en pleno reino suevo. Segundo Fr. Martín Sarmiento, este é o antigo concello de Alais que o narrador e bispo da Gallaecia conta esta incrible feito:

No río Miño (Sil) a unhas cinco millas do concello de Alais, apareceron catro peixes de figura xamais vistas, con sinais consistentes en letras gregas e hebreas, e números romanos.

Este é un dos famosos textos onde o bispo Idacio, daba supostos agoiros de desgrazas que se aveciñaban.

Seguimos ascendendo ate o final da OU-903, na coñecida vila de CASTRO CALDELAS. Sitiada na antiga vía e calzada romana XVIII, que ía de Braga a Astorga, pode ter a hipótese que fose a mansión Praesidium. Aparece por primeira vez na historia escrita cos reis galegos Fernando II e Alfonso IX, este último en galego concedendo un foro o burgo medieval. O rei Alfonso XI e quen concede a vila e castelo os poderosos condes de Lemos.

Os Irmandiños destruíron parte da fortificación, pero foron logo os veciños obrigados a reconstruíla con grandes cargas fiscais sobre eles, das cales foron ceibados por o rei Carlos I no ano 1534.

Na guerra de Independencia, o xeral francés Loisón prende lume a vila, o parecer pola represalia de que gandeiros da zona, matara un batallón francés que fuxía das tropas do Marques de Romana. E por esta causa que aparece no escudo da vila unhas labaradas. Un persoeiro famoso desta vila, e O Irrio, un personaxe máscarado similar o peliqueiro típico do entroido, con súa mesma sátira e trasnadas, pero que pola contra sae no mes de setembro coa festa da virxe dos Remedios.

Agora collemos a OU 536 dirección a Pobra de Trives, estrada que no pasado era a vía romana XVIII e posteriormente foi camiño real e nacional. Envoltos nunha paisaxe máis montañosa, comezamos a subir o porto de montaña do ALTO DE CERDEIRA. Este antigo paso a 935 m de altitude, xa existía na vía romana, e proba delo eran os catro miliarios viarios que aquí se atopaban fincados, os cales foron movidos por motivos políticos e non éticos (como sempre) a área de descanso de Guístolas, que se atopa máis abaixo os pes da estrada.

Foto antiga cos miliarios inda en situ no Alto da Cerdeira.

O fondo, Cabeza de Manzaneda.

Dous destes miliarios teñen inscricións ben conservadas, un dedicado o emperador Constantino Augusto, e o outro a Flavio Claudio Juliano, sendo neste caso a única dedicación a este emperador no estado. 

Descendemos pola estrada cara o río Navea, e a moi pouca distanza a dereita vemos unha desviación para PONTE NAVEA pola estrada vella. Nos metemos nesta, que esta de forma regular conservada e moi cuberta pola vexetación, e nos leva a un miradoiro sobre a antiga aldea e ponte abandonada de Ponte Navea, pero do cal practicamente non se ve nada polo crecemento das árbores. Isto fai que a millor opción, sexa baixar por un profundo e xeitoso camiño ate a propia aldea, uns 300/400 metros de percorrido.

Entre o silenzo humano das estruturas abandonadas, e o son de fondo do río Navea que baixa de terras de Chandrexa e os pequenos paxaros cantando, impón ver a antiga ponte de orixe romana, a cal foi reconstruída en período medieval, co seu grande arco apuntalado sobre río e vexetación. Preto desta, atopouse outro miliario romano dedicado o emperador Vespiano do ano 80 d.C, xustamente na mesma data do remate da calzada romana XVIII.

Xusto o pasar a ponte, nos atopamos coa capela da Encarnación, destacando na súa portada unha Cruz de Malta, evidencia de que no pasado pertenceu a Orde militar dos cabaleiros de San Xoán de Xerusalén, tamén coñecida como Orde de Malta, os cales contan que protexían os peregrinos que por aquí pasaban camiño de Compostela. Tamén há quen di que no seu orixe foi un antigo templo romano viario.

O resto da aldea atopase en ruínas e moi marxinada, case todas as casas conservan balcóns de madeira, tan típicos do rural da montaña galega.

E neste fermoso paraxe, pero demasiado esquecido polas administracións, rematamos a ruta. Esperamos que vos goste, pois percorremos nosa meiga Terra de diferentes maneiras para admirala e mostrala, neste caso en coche, o que a fai moi asumible para todos os públicos.

As parroquias máis fermosas da Terra, Pazos de Arenteiro

A parroquia de Pazos de Arenteiro asentase nun profundo val, xusto onde o río Arenteiro da súas augas o Avia, no concello de Bodorás (Ourense).

O seu núcleo, é un pequeno casco vello histórico que semella máis dunha vila que dunha parroquia, súa riqueza e tal, que no ano 1973 foi declarada Conxunto Histórico Artístico. 

Segundo o Catastro do Marques da Enseada, foi unha parroquia moi rica e poboada, o que da evidencia seu grande numero de pazos e casas grandes no conxunto histórico, ate nove, que deulle o propio a parroquia.

A súa igrexa abdicada a San Salvador, foi parte dun antigo mosteiro medieval propiedade ate o século XIX da Orde Militar de Malta. O redor da igrexa, atópanse algúns dos principais pazos, como o Pazo de Arriba, que pertenceu o liñaxe dos Cervela, cun impoñente escudo na fachada. Dende aquí parten as estreitas rúas e pequenas prazas.

Nos seus redores, na ribeira do río Avia, non faltan os muíños, pero o que máis destaca os restos dunha antiga ponte medieval, conservando un enorme arco en pe sobre o río.

Por último recordar a importanza de conservar os nosos conxuntos vellos e históricos, tanto nas cidades, vilas ou como neste caso no rural, pois un dos beneficios a parte do fermoso e a riqueza que gardan, e que a día de hoxe como neste caso, poidan vivir do turismo san e rural.

Festas gastronómicas da Tortilla en Galicia

Calendario das festas gastronómicas que teñen a tortilla galega como protagonista na terra galaica. De seguro pode quedar algunha atrás, así como outras coñecidas este ano non se realizan, mesmo así esta e nosa axenda. Viva a tortilla

GOIAN (TOMIÑO) GRAN TORTILLADA DO ENTROIDO (MARZO)

TIPO..... Gastronómica

DATA..... Marzo (Entroido)

EDICIÓN... 

RIBADETEA (PONTEAREAS) FESTA DA TORTILLA (ABRIL)

TIPO..... Concurso e Gastronómica

DATA..... Abril, o domingo posterior a San Xurxo

EDICIÓN.. XV

AIAZO (FRADES) FESTA DA MERENDA (ABRIL)

TIPO.... Gatronómica

DATA.... Abril

EDICIÓN.. XIV

MANDRÁS (CEA) FESTA DA TORTILLA E SERÁN (MAIO)

TIPO.... Gastronómica e serán

DATA.... Maio

EDICIÓN.. V

CARCACÍA (PADRÓN) A TORTILLA XIGANTE (--)

TIPO.... Gastronómica

DATA.... Maio (este ano non se celebra)

EDICIÓNS.. XX

BARCIADEMERA (COVELO) ROMERIA SAN XOÁN DE MOSTEIRO (XUÑO)

TIPO.... Concurso e gastronómica

DATA.... Sábado posterior a San Xoán

EDICIÓN.. I

DOROÑA (VILAMAIOR) CAMIÑATA FESTA DA TORTILLA (--)

TIPO.... Gastronómica

DATA.... Xuño (este ano non se celebra)

EDICIÓN.. IV

LARO (SILLEDA) FESTA DA TORTILLA (AGOSTO)

TIPO.... Gastronómica

DATA.... Inicios de agosto

EDICIÓN.. XXXI

CELEIRO DE MARIÑAOS (BARREIRAS) FESTA DA TORTILLA DE SAN CAETANO (AGOSTO)

TIPO.... Gastronómica

DATA.... Agosto

EDICIÓN.. XXIV

CASTRILLÓN (A CORUÑA) CONCURSO DA TORTILLA (AGOSTO)

TIPO.... Concurso e degustación

DATA.... Finais de agosto

EDICIÓN.. XII

AS NEVES, FESTA DA TORTILLA (--)

TIPO.... Gastronómica

DATA.... Agosto (este ano non se celebra)

EDICIÓN.. VII

BETANZOS, SEMANA DA TORTILLA DE BETANZOS (OUTUBRO)

TIPO.... Gastronómica

DATA.... Outubro

EDICIÓN.. XII

PORTONOVO (SANXENXO) FESTA DA TORTILLA (NOVEMBRO)

TIPO.... Gastronómica

DATA.... Santa Catalina (Novembro)

EDICIÓN: I

Un paseo por Ibéria, pinturas rupestres de Albarracín

Un viaje por la ciudad romana de Segóbriga (Cuenca)

Pequeño vídeo donde se puede contemplar los restos de la que en otro tiempo, fue la importante ciudad romana de Segóbriga, que nacio sobre un castro Celtibero, y alcanzo su máximo explendor entre el I y el III d.C, gracias al comercio del "lapis speculares", tipo de yeso transparente que fue remplazado por el vidrio. Tras la caída de este elemento por la aparición del vídrio, la ciudad fue perdiendo importancia, pero aún así fue diocesis con los Visigodos, hasta que practicamente desaparece en el periodo de Al-Andalus.

Lendas e mitos do Monte Picaraña, Ponteareas