lunes, 18 de febrero de 2019

Domingo Lambedorio en imaxes, Chantada e Santiago de Arriba.

Simplemente dicir, que non se pode explicar con palabras e imaxes o vivido o domingo, Pasarrúas en Chantada.

A tarde en Santiago de Arriba, entroido Lambedoiro Ribeirao.

jueves, 7 de febrero de 2019

O nome de Ponteareas significa «A Ponte do Ouro»?

Comezamos ano con algo que semella interesante e moi pouco coñecido, o significado do topónimo Ponteareas. Claramente a base do asunto, e a antiga Ponte dos Remedios que cruza o Río Tea, medieval de posible orixe romana, pero temos varias hipóteses sobre a mesma ponte. Descartemos totalmente o mito de Ponte Arenas, referido a “area” que non ten pes nin cabeza.
Popularmente, sóese referir o nome composto Ponte Areas ou a Ponte de Areas, e dicir da parroquia de Areas, parroquia que si e muito máis antiga ca propia Ponteareas, e que a propia ponte dos Remedios si estivo en súas terras. Certamente é evidente, pero que significa “Areas”? Para sabelo faremos unha pequena viaxe no tempo moi produtivo o período romano e suevo que vos vai sorprender.
Fai entorno uns 2.000 ou 1.600 anos, en tempo do Imperio Romano, as terras do val do Tea tiñan unha actividade económica moi diferente a que temos hoxe, pois no propio caudal do río existiron unha serie de minas ou explotacións auríferas, e dicir, extraíase ouro do río Tea. O sistema era doado, escavábanse unha serie de canles, coñecidos aquí popularmente como Cobas ou Covas, por esas canles se desviaba o curso fluvial do río cara unha zona embarcadoiro, onde o quitar a auga e quedaba o material pesado, como os seixos e as pepitas de ouro depositadas, a isto chamábase zona de explotación, e era onde os antigos mineiros desta terra removían entre os sedimentos para sacar o apreciado ouro.
Desta maneira, temos só no concello de Ponteareas, restos arqueolóxicos de sete minas deste tipo, A Croa, A Barxamoura, As Cobas da Ponte, As Cobas, As Covas de Moreira, A Moscadeira e a Ribeira, e unha serie de castros inmediatos a elas moi defensivos, pois gardaban nada máis e nada menos, que ouro dentro, onde vivían os mineiros, como o da Croa e o Monte do Castro das Searas. A parte disto en tempo romano, no val do Tea subía unha antiga e importante Vía romana ou calzada, da cal ata inicios do século pasado conservábanse miliarios entre Padróns e Ribadetea. Ata algúns investigadores din que que puidera tratarse da Vía XIX do itinerario de Antonino, pero sen entrar en polémicas, sabemos que si era importante, e situados no corazón desa serie de minas romanas, pode estar a orixe da primeira ponte dos Remedios.
Coa caída do imperio romano, e o fin da explotación das minas, chegan a nosas terras da antiga Gallaecia, a tribo xermana dos Suevos, os cales fundan o primeiro reino do occidente europeo no ano 411, disto xa temos falado nestes artigos. Pero non só iso, senón que os suevos foron os primeiros tamén en declararse como reino cristián católico, e isto e moi importante pois de forma “cristián” por así dicilo, dividiron seu territorio no chamado Parrochiale Suevo, e aquí vai estar a clave da nosa hipótese.
E en tempo do famoso bispo San Matiño de Dume, cando se fai esta división, e o reino se divide en trece dioceses, e estas así mesmo 172 parroquias, que viñan sendo os principais núcleos de cada bisbarra onde existía unha misa fixa, de aí, de 'párroco', parroquia. Así nos aparece, na diocese de Tui, a capital histórica desta terra, a parroquia de 'AUreas', que claramente ven de 'AUrum', e dicir, ouro en latín.
É máis que posible, que esa Aureas sexa a nosa Areas actual, parroquia moi antiga onde se atopaba grande parte das minas de ouro (de aí seu nome) que era a máis importante da marxe oeste do Tea, sendo a máis importante da marxe este, Angoares, que non sabemos seu nome por aquel entón, pero si sabemos que tivo unha vila romana e posteriormente un mosteiro no lugar da igrexa parroquial actual.
Se sabemos que Aureas ou Areas ven de ouro, que estaba totalmente vinculada ao propio Tea, pois recordar os restos da antiga igrexa da Fos se atopan na ribeira do río, e que a Ponte dos Remedios era coñecida como a Ponte de Areas, nos da por lóxica que o significado da mesma ben sendo 'A Ponte do Ouro'.
E unha riqueza que nos conte tanta historia un simple topónimo, que nos recorda noso pasado mineiro dos antigos habitantes do Tea, nosos antepasados que vivían na Croa ou no castro das Searas, que sen sabelo, déronlle nome a principal vila do Tea, Ponteareas. Non é fascinante?!
Publicado para o xornal Comarcas na Rede

martes, 5 de febrero de 2019

Toponimia e etimoloxía do nome das 24 parroquias de Ponteareas


Posible significado dos nomes de nosas 24 parroquias do concello de Ponteareas, os cales algunhas son doadas e fáciles, outras poden ter varias hipóteses e outras son difíciles e con poucas alternativas para relacionalas co seu significado.

Angoares: Tal vez un dos topónimos con etimoloxía máis complexa, acompañada da antigüidade desa parroquia.
Há quen di que deriva de “angustias”, que pode cadrar coa existentaza dunha vila romana que apareceu totalmente destruída e queimada. Tamén do latín “anguis”, que ben sendo serpe, tamén recordando da importanza da serpe na antigüidade nas terras do Tea, onde aparece no mesmo castro de Troña en forma de petroglifo.
Outra hipótese persoal e que veña dun nome galaico indíxena latinizado, recordar o pasado mineiro de extracción de ouro no Tea en tempo romano, o “aurum”. En tempos dos suevos, nas terras de Tui, onde pertencía a antiga Angoares que xa existía, houbo no 466 unha revolta dun pobo chamado “aunonenses”, os cales tal vez poida ter que ver cos “angoarenses”? de ser así, e posible que esa fora a causa do arrasase da vila romana e o aristócrata local que vivía nela.

Areas: Parroquia moi antiga, que semella aparecer no parrochiale suevo do século VI nas terras de Tui co nome de Aureas, que recordando que nesa terra existiron minas de ouro, o aurum, que se extraia do Tea, semella que o nome deriva de aí.

Arcos: Parroquia tamén antiga xa nomeada no ano 991 nunha donación, o máis doado e que veña sendo o plural de “arco”, topónimo que pode dar pe a muitas denominacións. Nela existiu un mosteiro medieval onde estiveron os propios templarios un tempo curto, tal antes existiu algún pequeno templo cristián prerromano que cos seus “arcos” daría nome a parroquia, pero é outra hipótese.
Outra e que veña de “arca” ou “arcas”, que sería referido a lugar onde existiron mámoas ou túmulos megalíticos, pois a forma destas e a suposta crenza que tiñan riquezas no seu intrior, facía que popularmente as chamaran “arcas”.

Arnoso: Tamén pode vir como o anterior de “arcas” ou “arca”, pero parece que pode cadrar millor que pode vir de “areoso”, ou zona areosa, inda que tal vez vendo a zona e terreo non cadre tanto.
Outra hipótese é que sexa similar por exemplo o río “Arnoia”, o cal ten que ver co mundo dos ríos e ven do indoeuropeo.

Bugarín: Pode vir de “bugallo”, e dicir dos bugallos ou cocas dos carballos, pero persoalmente acho que ven de “pumarín”, diminutivo de “pomar”, que ven do latín e ven sendo zona de maceiras.

Celeiros: Case seguro de “celeiro”, lugar onde se garda os gran ou cereais.

Cristiñade: Non e fácil este topónimo, de sinxela maneira semella que ten que ver coa “cristiandade”, lugar onde se agrupan persoas da fe cristián. Tampouco descartar que foran terras propiedade dun tal Cristiniano ou Cristino.

Cumiar: Parroquia en terras altas do concello, e semella vir de aí seu nome, de cumio, “os que viven enriba”.

Fontela: Case seguro que veña do nome composto “fonte-vella”.

Fozara: Outro topónimo que non é doado, pode saír de forma simple que ven de “fozar”, pero persoalmente acho que ven de “foz”, val profundo por onde corre un río, neste caso o Tea, que separa dúas terras, as cales a día de hoxe están unidas pola Ponte Caneira.

Guillade: Parroquia moi antiga, que tivo un mosteiro alto medieval no lugar de Santa Leocadia, e tal vez antes, como e común, unha vila romana, a cal seu nome sería a súa evolución, Vilae, Villade e despois Guillade.

Guláns: Moi complicado, há que asegura que ven do nome Xulián ou os Xuliáns, patrón da mesma, San Xulián. Outra hipótese e que derive de “galo” e similares, referíndose popularmente a grande pedras ou penedos, ou cotos ou cumios pedregosos, de onde saen nomes como “Galleiro ou Galiñeiro”, a contorna desta parroquia ten esas características.

Moreira: De Mouro, Moureira, recordar que os mouros son seres mitolóxicos, e o mesmo tempo se refire os nosos antepasados non cristiáns, que construíron as mámoas, castros e ate castelos e pontes. Recordar que esta parroquia ten cando menos unha mámoa e unha mina romana. Tamén pode vir de que no lugar se plantase “liño mouro”.

Nogueira: De lugar onde había arbores nogueiras.

Padróns: Os “pedróns” ou “padróns” era como se coñecían popularmente os miliarios romanos, e dicir, os monólitos de pedra que marcaban as distanzas nas vías romanas, e recordando que entre esta parroquia e Ribadetea existiron, temos de seguro a etimoloxía de seu nome.

Paredes: Claramente ven de “parede”, tal vez polos socalcos sobre o Tea cara o monte Periquiña, ou polas paredes mesmo das cortes e vivendas tal vez algún día abandonadas.

Pías: De pía, na parroquia na ribeira do Tea existe o lugar “das pías”, onde as pedras no río teñen grande cantidade de pías naturais feitas pola erosión das augas.

Ponteareas:  Da Ponde de Areas, parroquia a cal pertencía a Ponte dos Remedios, que deu nome a Ponteareas.

Prado: De prado ou pradería.

Ribadetea: Do latín ripae, que é ribeira, a ribeira do Tea.

San Lourenzo de Oliveira: Parte da antiga parroquia que aparece na idade media co nome de Ulveira, e dicir, lugar onde abundas as oliveiras. Cando esta parroquia se dividiu, nun principio se fixo en catro, as tres do concello e outra desaparecida chamada Santa Cruz de Oliveira.

San Mateo de Oliveira: Parte da antiga parroquia que aparece na idade media co nome de Ulveira, e dicir, lugar onde abundas as oliveiras. Cando esta parroquia se dividiu, nun principio se fixo en catro, as tres do concello e outra desaparecida chamada Santa Cruz de Oliveira.

Santiago de Oliveria: Parte da antiga parroquia que aparece na idade media co nome de Ulveira, e dicir, lugar onde abundas as oliveiras. Cando esta parroquia se dividiu, nun principio se fixo en catro, as tres do concello e outra desaparecida chamada Santa Cruz de Oliveira.

Xinzo: Derradeiro e último topónimo, de moi difícil en principio tipoloxía, pode vir de “xisto”, que son certo tipo de pedras fáciles de laminar, a parroquia ten muita tradición canteira, pero este topónimo se da en zonas máis pizarreiras.

A verdade este topónimo e tal vez o máis difícil, existen na terra galega máis Xinzos como o da Limia, e soen estar en lugares viarios, pero practicamente non há información de onde pode vir ese nome.


domingo, 27 de enero de 2019

Anteriores, Os clans do Suído que podían facer a choiva.

Vídeo realizado fai uns anos, nas Serras do Suído, onde se contaba de certos clans, que subindo a un lugar secreto do monte, e movendo unhas pedras en círculo, atraían as nubes facendo que chovera.

jueves, 24 de enero de 2019

O RAPOSO GALAICO, LEMBRANZA DUNHA VIDA

Vello e enfermo, tirado sobre un feixe de palla e unha humildes peles, agonizaba en silenzo vendo para un lume que tiña na fronte del. Era unha mañá moi cedo, as súas mans tremían apoiadas nunha profunda ferida sángrante no seu ventre. O redor del, dous xovenes corpos tirados no chan mortos, mentres os corvos cantaban fora da ruinosa vivenda daquel esquecido castro, presaxio dun grande banquete.

Miraba fixamente entre o son da morte corvida aquel pousado lume, e un recordo, en forma de visión comezou a pasar por diante de súa vista nos últimos intres de vida.

Mirábase de neno, correndo con seus catro irmáns, dos cales era o menor, polas verdes pradarías que rodeaban o castro de Troña, tirándolle pedras a outros nenos, e de repente o son de súa mae, un son cariñoso e cheo de saudades chamando por eles. Tamén recordaba de adolescente, na primeira cacearía, que cazara un porco bravo el só, toda unha fazaña recoñecida no seu poboado.

Por ser o máis pequeno dos irmáns, non puido herdar nin iniciarse como guerreiro, polo que como muitos xovenes galaicos desherdados, decidiu marchar de Troña para buscar seu propio camiño e honra, e podía sentir inda aquela triste despedida de súa mae, aquel último abrazo que púñalle a pel de galiña e os ollos con bagoas, “onde estarás agora, miña maiciña”.

Pouco despois, xuntouse con outros tres xovenes, e xuntos buscáronse a vida a aventura e rapiña, e así pouco a pouco, sumáronse máis desherdados, os cales, por súa astucia e ferocidade pronto o elixiron seu líder. Entraban nos poboados, e roubaban os cabalos para logo marcalos co seu símbolo en propiedade deles, aquelas primeiras marcas a lume sen practica, aquela deformada serpe tentado imitar o estandarte de Troña que o vira nacer.
Era tal súa destreza, que pronto o alcumarían “A Raposa”, tivo a visión inda naquel lume, doutro lume onde entre brincarías e risas cos seus irmáns de pillaxe, festexaban e bebían polas honras conseguidas. Unha autentica banda que pronto correría a terra galaica enteira, dende a terra dos Ártabros ate a dos Bracaros, silenciosos, rápidos e audaces como as raposas.

Pero tamén se acordaba de algunhas penas, como cando perseguidos polos guerreiros Bracaros, perdendo muitos amigos, tiveron que refuxiarse un duro inverno enteiro na inhóspita Serra da Estrela en terras dos Lusitanos. Sorpresa levara, cando na súa discreta volta, centos de xovenes o buscaban para unirse a el, súa fama xa era grande.

Sentíase tan forte como un rei, polo que decidiu emprender o que el pensaba que sería a campaña de súa vida, con máis de catrocentos guerreiros e guerreiras, saquear a terra do pobo dos Vettóns. De sorpresa e desprevidos, caeron sobre eles como demos nunha noite, tanto que achegáronse o grande poboado de Ulaca, onde seu caudillo, Ebiartolo, os esperaba porta a fora cun exercito superior, pero a astucia do “Raposo”, foi tal que os venceron en loita aberta de forma humillante, polo que Ulaca tivo que pagar unha grande riqueza para que estes marcharan de súas terras, “¡que grande gloria que os deuses concedéronme!”, recordaba soltando un forzado sorriso.


Tamén en ese tempo de esplendor, mirou o que sería o amor único de súa vida, Euma, aquela fermosa xoven e feroz guerreira Ártabra, de longos cabelos vermellos, sentía seu calor, súa esencia e cariño, a podía ver e inda amar. Froito dela, nacería seu único fillo, Ukel, seu raposiño, eran tempos felices e nostálxicos. Pero cando regresaban a terra galaica cheos de botín e vitorias, chegou a dolorosa traizón, o que como un espasmo non puido frear dicir “traidor, que os deuses che castiguen traidor!, o mesmo que súa faciana reflexaba profundo odio, unha espiña cravada que parecía eterna. Un moi achegado, o traizoaría e fixo que un grande continxente de caudillos Vettóns caeran sobre eles as portas da terra galaica, fuxindo moi poucos e perdendo seu botín, e o pior de todo, seu amor. Foi nun pequeno castro dos Querquenos, onde chegou mal ferida, e morreu entre penas e dor. Dor, que se fixo inesquecible o ter que deixar naquel pequeno poboado seu raposiño, por non poder darlle unha vida millor, “a vida errante non é para unha crianza”, pensaba o tempo que a saudade facíalle caer bagoas por seu rostro vendo aquel lume, “Miña Euma e meu raposiño, nunca vos voltarei ver”.

Pero os deuses inda tíñanlle preparado algo grande para esta raposa, a cal nunca se imaxinaria. Un afamado rei púnico, chamado Aníbal Barca, estaba reunindo mercenarios para unha grande campaña na outra punta da Iberia. Cuns trinta guerreiros, acudiron o encontro. Nunca vira nada igual nin en soños, un campamento xigantesco, guerreiros de todas as tribos, pobos e razas, bestas xigantes que nin se imaxinaba da súa existenza a non ser en contos, un novo mundo se abría os seus ollos. Cando chegou o lugar do campamento onde se concentraban outros galaicos, ástures e lusitanos, o entrar cos seus guerreiros, todos quedaron observando, ata que comezaron a bater nas súas caetras e berrar, “Raposo! Raposo! Raposo!”, foi o momento da súa vida que tal vez máis grande se sentiu.
Partiron co seu novo grande líder daquel campamento en terras quentes do Mediterráneo, ían a campaña de guerra xamais realizada, nada menos que a conquistar o país das Aguías de Bronce, Roma. Tiveran que cruzar con aquelas grandes bestas en pleno inverno unhas xigantes montañas, o cal lembraba aquel duro tempo agochados na Serra da Estrela. O pisar pe en terra de Roma, venceron un xigante exercito de romanos coa grande astucia e estratexia de Aníbal, “que tempos aqueles! Que tempos aqueles! Podiamos haber conquistado o mundo enteiro! murmuraba apertando os dentes véndose naquel lume cheo de sangue tras a luita.
O sol quentaba ben aquelas ricas terras, que saqueaban e desfrutaban das vitorias, tiña trinta e seis primaveras por aquel tempo, era libre, feliz e tiña ambición, xa case non recordaba súas penas. Pero o tempo foi pasando, e a chama de seu líder foise apagando o non haber atacado a tempo a grande cidade de Roma, tanto que comezou a decadencia, e anos despois, en terra hostil, xa non sabían nin quen eran.


A derrota os perseguía, a vellez chegaba e sentíase canso, sentía morriña de súa terra, sentía que a vida escapábaselle lonxe dela, polo que decidiu voltar. Un longo camiño, con máis penas que gloria, pobre e buscándose a vida, pero xa non era un rapaz. Agora sentiase coitado e só, toda aquela forza esfumaráselle, e estando un tempo en terra dos Vacceos, xunto a vellez a enfermidade o invadía. Polo que decidiu voltar o val que o vira nacer para deixar este mundo.

Cando chegou, como un vello mendigo, ninguén o coñecía nin coñecía a ninguén, polo que retirouse a un abandoado castro nun monte solitario, dende onde podía ver o val enteiro.
Foi alí, onde o camiño da vida volteóuselle de volta, como se dunha lección tratarase dos deuses, esa mesma noite, dous xovenes salteadores, os que se recordaba a si mesmo con seu tempo, asaltaron o castro onde se atopaba esperado a morte. Vello, pero inda veterán na luita, deulle morte a ambos, pero causáronlle a ferida polo que agora se atopaba moribundo tirado e recordando a vida, a historia de súa vida, a do Raposo de Troña.

Tal vez foran enviados polo propio deus Bândua para vir buscarme, a Compaña peta na miña porta, o paxaro da morte esta aquí, morrerei só, ninguén festexara miña morte, emocionouse. Xa sen forzas e moi canso, ate a dor da ferida, das feridas da vida cesaran, e viu de novo algo, como unha grande sombra achegarse, o tempo que sentía un novo son, que ía máis dentro de súa cabeza, son de caetras de guerra petando! Escoitaba, con voces claras e fortes que berraban “Raposo! Raposo! Raposo!”, mentres sentía unha agradable nova forza e felicidade que o invadía de pes a cabeza, “todo guerreiro morre polo ferro ou lume, polo ferro ou lume...” Coas súas últimas forzas da vida estirouse e colleu un pau ardendo do lume, o mirou só un intre e puido ver nas chama o rostro de súa mae, de Euma, seu raposiño e todos aqueles que xa non estaban e o quixeron, o que fixo que unha grande felicidade o invadira, xa non estaba só, realmente entendeu que nunca o estivera, agarrou forte cunha man súa vella espada de antenas e deixou caer o lume sobre as peles e palla que o rodeaban, “un guerreiro morre polo ferro ou polo lume”.

martes, 15 de enero de 2019

Ascenso o Cornón (2188 m) e seu entorno en pleno xaneiro do 2019


Comezar dicindo que era un cumio o cal, eu persoalmente tiña muitas gañas, pois familia miña vive nesas terras de Laciana (León) e me falaban desta montaña, polo que por fin puiden desfrutalo e vivilo en primeira persoa, magoa que non me puideran acompañar.

O Cornón cos seus 2188 metros, tratase do maior cumio das escarpadas montañas da Laciana, dentro da parte occidental da Cordilleira Cantábrica.

Partimos nesta aventura dende a localidade de Lumajo/LLumaxo, no municipio de Villablino, onde esta sinalizado seu ascenso, cunha distanza total duns 16 km. Dicir que pese a falta de choiva e neve, polo intenso frío este pico atopábase inda con bastante neve, e máis, con esta practicamente conxelada, polo que sen crampóns seu ascenso sería muito máis complicado e perigoso.

Arrancamos e primeiro cruzamos o alto Valle de la Mozarra, con vistas fermosas cara o Muxivén (2027 m), unha mole de pedra e neve que a medida que nos aproximamos a el, semalla crecer. 
Muxivén
Comezo da ruta dende Llumaxo/Lumajo
Despois chegamos o fermoso refuxio de Las Brañas Viejas de Navariego, moi acondicionado e acolledor. Seguimos ascendendo e a ruta nos fai pasar entre os picos de La Regada (1954 m) e o Aspía (1972 m), os cales tamén teñen forma de cornos moi escarpados.
Refuxío de Las Brañas Viejas de Navariego
Pico La Regada
Chegamos así o Collado de los Picos (1848 m), onde temos unha panorámica espectacular do Cornón e seu pequeno macizo ate o Pena Furada (1928 m). Dende aquí xa abunda os neveiros, coa neve xeada e dura que case nin marca a pegada.
O fondo o Cornón e seu entorno.
E neste tramo, nunha pequena subida dun neveiro, onde podemos ver as fermosiñas pegadas dun oso pardo, e no meu caso en dous meses, xa van dúas coas do pasado mes de decembro no Pena Rubia (Ancares).
Pegadas de oso.
Seguindo o ascenso, antes nos atopase o tramo tal vez máis complicado da ruta, a subida dunha longa canaleta ou canalón cuberta pola neve e xeo, moi esvaradiza, polo que para non expoñernos a un compromiso, poñemos nosos crampóns e comezamos seu ascenso, escoitando no contacto das puntas de ferro co xeo, un son como se estiveramos pisando cristais. No final desta, chegamos a unha portilla a cal nos mostra as primeiras incribles panorámicas e vistas do entorno, nos atopamos a 2063 metros, e xa se mostra o Macizo das Ubiñas o este, pasando por Peña Ortiz, pero cara o norte, o cantábrico como soe pasar, nos contempla totalmente nubroso, polo que só observamos parte dos belos vales de Somido e Narcea, xa en terra Astúr.
Ascenso pola caneleta ou canalón.
Vista dende a portilla cara o Macizo das Ubiñas.
Agora xa só queda o último ataque a cumio, o cal é o que maior desnivel ten, moi escarpado, entre pequenos neveiros e senda pouco visible pedregosa, que nos deixa no cumio, cumio que facía escasos 20 minuto mirabamos dous montañeiros que subiran pola vertente ástur.

Así chegamos o solitario e pequeno cumio do Cornón, cun vento polar pero que non nubra a incrible fermosa panorámica nun día de xaneiro soleado e fermoso. Dende Trevinca ate Os Ancares, do Teleno os Aquilanos pasando polo Gistredo e Serra de Degaña, as serras ástures dende a Serratina ou Somiedo, ate as Ubiñas e o fondo destas, lonxe como fantasmas aparecidos nun mar de bruma, sacan cabeza os maiores picos de Picos de Europa. Tamén podemos ver fermosos e profundos vales como o de Sosas ou o do Puerto de Somiedo, un mundo os nosos pes.
Cumio do Cornón
Vista cara Degaña e Leitariegos.
 Vista cara o Muxivén e Babia.
Vista cara Somiedo e as Ubiñas e Fontáns
Valle de Las Sosas e o fondo o Gistredo.
O descenso o facemos con coidado, cruzándonos na baixada cun veterán montañeiro coruñés que  subía en solitario dende o Puerto de Somiedo. E desta maneira remata esta pequena pero intensa aventura invernal, a cal inda nos mostra pese a falta de precipitacións, unha cordilleira que se resiste a perder seu manto branco, conservando así súa rudeza, fortaleza e beleza en estado puro.

Xaneiro de 2019, Montañeiros Malucos.

lunes, 31 de diciembre de 2018

Bo ano novo 2019 e solsticio de Inverno

Esta foto corresponde o 5 de xaneiro do ano 1926, e tratase do Rancho ou Danza de Reises da miña parroquia, Ribadetea. Nela aparece ate un familiar meu, o fondo baixo o arco, tratase de meu tío-bisavó, Braselino Gómez Domínguez. 
Pero a foto ten outros tras fondo, a simbolización das festas do Rei Sol nacente, que tanto falamos aquí, e súa cristianización. Recordar que agora en xaneiro, tamén saen as grandes tamboriladas e inicios do Entroido tradicional que inda sigue vivo na nosa Terra. Coa mesma festividade, pero levada a outro contexto, sexan os ranchos ou danzas de Reis, só há que fixarse nas cores vivas en parte de súa vestimenta, e comparalas con outras do entroido tradicional, para ver que son as mesmas simbolizando a primaveira, nos ritos o Sol crecente, que nestes próximos meses despois de renacer o 23 de decembro, vai ir crecendo, collendo forza e medrando os días.
Similitude entre as cores dos traxes , e temática dos ranchos de reis e entroido ourensán.

No pasado entroido no Condado/Paradanta, logo virían as “Perriñas” dos cativos, similares o truco-trato, para rematar coa populares Corridas do Galo e fin do inverno, coas coplas satiricas e burlonas do Galo, e seu banquete final. Unha mágoa que só queden recordos destas cousas, e as que quedan, estean totalmente fora de contexto do que foran en outro tempo.